ZLATONOSOVIĆI | Plemenito

ZLATONOSOVIĆI | Plemenito

ZLATONOSOVIĆI



Vlasteoska porodica Zlatonosovića — prisutna u istorijskim zbivanjima Bosne u drugoj polovini XIV i prvoj polovini XV veka — imala je svoje posede u Podrinju, na granici bosanske i srpske države (na granici Bosne i Raške, obe su bile srpske države – B. R.). Iako su već u drugoj polovini XIV veka imali znatan ugled među bosanskom vlastelom, a kasnije uspeli da se uzdignu na rang oblasnih gospodara, Zlatonosovići se po značaju i snazi ipak nisu mogli meriti sa Kosačama, Sankovićima i Pavlovićima. Sa Kosačama ih je, kako izgleda, vezivalo posebno prijateljstvo. Sandalj Hranić je u nekoliko navrata intervenisao u korist pojedinih članova ove kuće, a kada su Zlatonosovići tragično uklonjeni sa istorijske scene krajem 1430. godine, Dubrovčani su saučešće uputili upravo ovom velikom vojvodi bosanskom.

O prvom Zlatonosoviću, čije je ime ostalo nepoznato, zna se samo toliko da je bio oženjen jednom od kćeri vojvode Vukca Hrvatinića (-1357-1379) a sestrom moćkog hercega Hrvoja Vukčića Hrvatikića (-1380-1416). Poznata su, međutim, imena dvojice njihovih sinova. Bili su to Stjepan i Vlađ, obojica učesnici bitke na Kosovu 15. juna 1389. godine (28. juna po Julijanskom kalendaru), u sastavu bosanske vojske (srpske vojske iz države Kotromanića – B. R.) sa Vlatkom Vukovićem Kosačom na čelu. Nakon ovog datuma gubi im se svaki trag. Porodica Zlatonosovića pokušavala je da preko Dubrovačke Republike nešto sazna o njihovoj sudbini, jer se posle bitke kod Angore pročulo da su još u životu i da su se oslobodili turskog ropstva. Sačuvano je jedno pismo od 16. marta 1403. godine u kome Dubrovčani obećavaju knezu Vukašinu i vojvodi Vukmiru Zlatonosoviću da će se zauzeti kod „carigradskog cara za njihova dva bratučeda da se vrate kući“. Kako je poznato, svi napori Dubrovčana ostali su bez rezultata.

Dubrovačka dokumenta s početka XV veka na nekoliko mesta pominju ime jedne od sestara Hrvoja Vukčića i njenih sinova. U nauci je svojevremeno izneta pretpostavka da bi u ličnosti ove Hrvojeve sestre, čije je ime bilo Vučica, trebalo prepoznati ženu pomenutog Zlatonosovića, a majku Stjepana i Vlađa. U dokumentu od 1. marta 1404. godine, međutim, stoji napisano da Dubrovčani izdaju gospođi Vučici i njenim sinovima Vuku i Branivoju „slobodni list“, sa kojim ona i njeni sinovi dobijaju pravo azila u Dubrovniku. Iz pisma upućenog hercegu Hrvoju može se zaključiti da je Vučica bila u zavadi sa svojim bratom. Ova Hrvojeva sestra i njeni sinovi obraćali su se Dubrovniku i u martu1415. godine; ovog puta, pored Vuka i vojvode Branivoja, pominje se i njen treći sin, Radoslav. Navedena dokumenta ni na jednom mestu Vuka, Branivoja i Radoslava ne nazivaju Zlatonosovićima, kao što, u ostalom, ni Hrvoje ne spominje Vučicu u pokušajima da nešto sazna o svojim nestalim nećacima, Stjepanu i Vlađu. Malo je, stoga, verovatno da je Vučica bila žena Zlatonosovića i majka Stjepana i Vlađa, ali takođe ne može se posebno prihvatiti ni pretpostavka da pomenute Vučicine sinove treba smatrati decom iz njenog drugog braka. Po svemu sudeći, ona je bila neka druga Hrvojeva sestra, udata za istoriji nepoznatog vlastelina.



Prvi, imenom nepoznati Zlatonosović imao je brata, čije se ime u neposrednim istorijskim izvorima takođe nije očuvalo. Ovaj Zlatonosović imao je sinove Vukašina i Vukmira. Vojvoda Vukmir Zlatonosović bio je svedok, a po svemu sudeći i učesnik u ubistvu kneza Pavla Radenovića u Sutjesci, 23. avgusta 1415. godine. Organizatori ove zavere bili su kralj Ostoja i Sandalj Hranić, a vojvoda Vukmir je u nju uvučen na sam dan ubistva. Kao udeo u podeli zemlje Pavla Radenovića Vukmiru je obećano Olovo. Početkom 1424. godine vojvoda Vukmir se razboleo, zbog čega je Sandalj Hranić tražio od Dubrovčana da pošalju lekara. Oktobra iste godine zahtev je ponovljen, a Dubrovčani su uzeli na sebe troškove od dve stotine perpera, koliko je bilo neophodno za lekara i lekove. Kako se posle ovog vremena Vukmir više ne pominje, pretpostavlja se da je tada podlegao bolesti.

Vukašin Zlatonosović — koga kao vojvodu dubrovačka dokumenta pominju od marta 1425. godine (Vochasin voyvoda Slatonosouich) - ostao je jedini predstavnik ove vlasteoske kuće. U prvoj polovini XV veka bio je jedan od uticajnijih ljudi Bosanske Kraljevine (kraljevina Srba – B. R.). Kada je u proleće 1430. godine izbio rat između Dubrovnika i vojvode Radoslava Pavlovića, Dubrovčani su za saveznika pozvali kralja Tvrtka II. Bosanski kralj (kralj Srba – B. R.) je odgovorio da bi o tome trebalo da se posavetuje sa vojvodom Sandaljem Hranićem i vojvodom Vukašinom Zlatonosovićem. Uskoro je, međutim, došlo do značajnog preokreta. Još u junu 1430. godine od vojvode Vukašina se očekivalo da će moći da utiče na tadašnje prilike nepovoljne po Republiku, ali su u jesen iste godine Dubrovčani smatrali da uključivanje Vukašina u ligu protiv Radoslava Pavlovića ne bi bilo poželjno, jer se strahovalo da bi se ovome usprotivio kralj Tvrtko. Već sredinom novembra, između vojvode Vukašina i kralja Tvrtka izbilo je otvoreno neprijateljstvo. Pošto se kralj spremao da sa vojskom krene na Zlatonosoviće, Dubrovčani su — budući od ranije prijatelji ove porodice — izuzeli svog poslanika iz ovog pohoda. Dvadeset drugog novembra 1430. godine iz Dubrovnika je preko poslanika stiglo pismo za Sandalja Hranića, u kome se izjavljuje žaljenje „zbog slučaja koji se dogodio Vukašinu Zlatonosoviću“, a o čemu su Dubrovčani bili obavešteni od svog ambasadora i trgovaca. Može se samo nagađati kakve je prirode bio ovaj „slučaj“, ali nije daleko od istine pretpostaviti da je tom prilikom zapravo došlo do potpunog istrebljenja cele porodice Zlatonosovića.

 

Iz knjige: „Rodoslovne tablice i grbovi srpskih dinastija i vlastele“, Beograd, 1991; autor knjige je Pavle Ivić koji je knjigu prvi put objavio 1919. godine, a mi smo se za potrebe sajta koristili izdanje koje su dopunili i priredili grupa autora.

 

PRIREDIO: Boris Radaković

slika dana:

nosilac projekta:

pordžali:

baner dijaspora.jpg

ministarstvo prosvjete baner.jpg

Ključne riječi:

Bosna Grb Heraldika Srednji vijek