SREDNjOVJEKOVNA KAMENA STOLICA IZ OŠANIĆA | Plemenito

SREDNjOVJEKOVNA KAMENA STOLICA IZ OŠANIĆA | Plemenito

SREDNjOVJEKOVNA KAMENA STOLICA IZ OŠANIĆA

Na prostoru srednjovjekovne Bosne i Huma do sada je pronađeno nekoliko desetina kamenih stolica. Neke od kamenih stolica ukrašene su reljefnim motivima simboličkog i dekorativnog karaktera, a na nekima su uklesani ćirilični natpisi. Mnoge kamene stolice vezane su za utvrđene gradove i vlastelu koja je upravljala tim gradovima.

Narodna predanja kamene stolice nazivaju „sudačke“ ili „sudijske“ stolice. Po predanju na njima su sjedili lokalni srednjovjekovni feudalci dok su obavljali javna suđenja svojim podanicima, što nije bez osnove. Mjesta na kojima su vršena javna suđenja u srednjem vijeku nazivana su i „stolom“, a mnoga od tih mjesta imala su i kamene stolice, pa je pojam stola obuhvatao ne samo mjesto djeljenja javnih sudova nego i kamenu stolicu.

Javne sudije bili su vlastelini različitog ranga, kao što su knez, župan, vojvoda, veliki vojvoda, ban, kralj, itd. Tako imamo nazive za sto kao što su: kraljev, banov, županski, plemenski, gospodski, vojvodin itd. Kamena stolica koju predstavljamo ovim tekstom nalazi se u mjestu Ošanići kod Stoca i povezana je sa vlasteoskim rodom Hrabrena Miloradovića.

Miloradovići su bili jedna od značajnih srpskih srednjovjekovnih porodica iz Hercegovine. Porodično groblje Miloradovića nalazi se ispod Ošanića, u Vidovom  polju, a to je poznata nekropola stećaka Radimlje. U Ošanićima se nalazi  i pravoslavna crkva koja je zadužbina Hrabrena Miloradovića. Ošanići kao zavičaj Miloradovića, vjerovatno su imali njihov plemenski sto gdje su sudili svojim podanicima i održavali druge skupove, a to bi mogla biti ova kamena stolica.

Natpis na kamenoj stolici počinje znakom krsta i glasi: + ASE STO VOJEVODE STIPANA MILORADOVIĆA A PONOVI GA VOJEVODA PETAR' SIN' MU.

Šefik Bešlagić je smatrao da na kamenoj stolici postoje dva a ne jedan natpis. Prvi natpis odnosio bi se na vojvodu Stefana Miloradovića: + ASE STO VOJEVODE STIPANA MILORADOVIĆA; drugi dio natpisa odnosio bi se na njegovog sina Petra: A PONOVI GA VOJEVODA PETAR' SIN' MU; smatrajući da je Petar nakon što je nasljedio oca preklesao i dotjerao stolicu. Natpisi na stolici Miloradovića potiču iz druge polovine XV vijeka  i slični su natpisima u okolino Stoca, prije svega onima na Radimlju.

Vojvoda Stefan umro je oko 1470. godine i vjerovatno je sahranjen u Radimlju, dok se njegov sin Petar 1477. godine spominje kao katunar Hrabrena Miloradovića i vojvoda Donjih Vlaha, a umro je oko 1488. godine.

 

Literatura: Šefik Bešlagić, „Kamene stolice srednjovjekovne Bosne i Hercegovine“, DIJELA, Knjiga LIX, Sarajevo 1985.

PRIREDIO: Boris Radaković

slika dana:

nosilac projekta:

pordžali:

baner dijaspora.jpg

ministarstvo prosvjete baner.jpg

Ključne riječi:

Hum Ćirilica Zapisi