SANKOVIĆI | Plemenito

SANKOVIĆI | Plemenito

SANKOVIĆI


Vlasteoska porodica srednjovekovne bosanske države — Sankovići, gospodari Humske zemlje — kao susedi Dubrovačke Republike, pominju se često u njenim dokumentima koji su, samim tim, osnovni izvor podataka o njima. Sanko Miltenović, rodonačelnik porodice, sin je Miltena (ili Miltjena) Draživojevića, koji je doskora smatran za najstarijeg poznatog člana ove porodice. Dubrovačke arhivske knjige, međutim, sačuvale su nekoliko vesti i o ocu župana Miltena, Draženu Bogopencu. On se prvi put pominje 24. maja 1306. godine kada se izvesni Thomadus de Dersa žalio Republici zbog pljačke za koju je optužen i Dražen Bogopenec. Pored Dražena, za koga se na više mesta kaže da je iz Nevesinja, zna se još za neke članove ove porodice — Vidomira, Hlapca, njegovog sina Branislava — ali nije poznato u kom su oni srodstvu bili sa Draženom. Da su Bogopankovići — oblik prezimena takođe prisutan, kao i Bogopanci — bili ugledna porodica početkom XIV veka, svedoči i prisustvo njihovog grba u grbovniku Petra Ohmućevića.


SPOMENIK SANKOVIĆA U VOĐENIMA KOD LjUBINjA

Milten Draživojević prvi put se pominje 1332. godine, kao pristalica bosanskog bana Stjepana II Kotromanića. U osvajanjima oblasti od Neretve do granice dubrovačkog gradskog područja na Zatonskom zalivu, vojskovođe bosanskog bana bili su Milten Draživojević i italijanski starešina najamnika Ružir (Ruggiero). Njih dvojica pominju se i u kasnijim vojnim pohodima bana Stjepana, ali u leto 1336. godine postaju pristalice kralja Stefana Dušana — ,Rugerius et Miltenus, homines nunc domini Regis“. Da su oni 1336. godine bili kraljevi ljudi pokazuje i to što se u jesen iste godine kralj Dušan zalagao da dođe do izmirenja između srpskih feudalaca i Dubrovnika, kojom prilikom su naročito istaknuti Milten i Ružir. Dubrovački spisi takođe izveštavaju da je Milten 1335. godine optužen zbog pljačke u Onogoštu, a pomen njegovog imena iz sledeće godine, takođe je u vezi s jednom pljačkom, u okolini Dubrovnika. Poslednji podatak o njemu datira iz 1343. godine. O datumu smrti i poslednjim godinama života Miltena Draživojevića nema nikakvih podataka. Zna se da je bio iz „Zagorja“, što znači da su se prvobitni posedi ove porodice nalazili u brdovitim predelima oko gornjeg toka Neretve. Iz Zagorja i oblasti Nevesinja Sankovići su se postepeno spuštali na more i tek su u sledećoj generaciji postali gospodari Popovog Polja, Bosanskog Primorja (od Stona do Petrova Sela) (srpskog primorja – B. R.) i Slanog.

Župan Milten imao je dva sina i jednu kćer: Sanka, po kome je porodica dobila ime, Gradoja i Radaču.

Sanko Miltenović prvi put se — zajedno sa ocem — pominje 1335. godine, a 22. oktobra 1348. godine Dubrovnik ga je primio za svog građanina kao plemića bosanskog bana — „baronus domini bani“. U sukobu Dubrovnika sa knezom Vojislavom Vojinovićem, Sanko Miltenović je nastupao kao posrednik na koga su, kao čoveka od poverenja, Dubrovčani prilično računali. Kada je u proleće 1362. godine Sankovog brata Gradoja zarobio dalmatinsko-hrvatski ban, župan Sanko obratio se Dubrovčanima za pomoć. Republika je pokazala punu predusretljivost prema Sankovoj porodici i njemu lično, i već 9. avgusta Gradoje je bio u Dubrovniku, a dva meseca kasnije isplaćena je tražena suma na ime njegovog otkupa.


Od 11. avgusta 1366. godine Sanko Miltenović se pominje kao kaznac. Do novembra iste godine kaznac Sanko bio je u dobrim odnosima sa banom Tvrtkom, ali posle tog vremena dolazi do neslaganja i razmimoilaženja između bosanskog bana i njegovog kaznaca. Štaviše, pominje se da je Sanko učestvovao, zajedno sa banovim rođakom Dabišom, u pobuni protiv Tvrtka. Sve je to dovelo do savezništva Sanka Miltenovića sa Nikolom Altomanovićem, koji je krajem oktobra 1368. godine — osvojivši oblasti Goislave, udovice svog strica — prodro do samih dubrovačkih granica. Dubrovčani su se prilično trudili da Sanka odvoje od Nikole Altomanovića. Konačno su u tome uspeli; kaznac Sanko izmirio se sa banom Tvrtkom, a kad je Nikola Altomanović napao Dubrovnik, predvodio je bosansku vojsku koja je bila na strani Dubrovnika. Mavro Orbin navodi da je Sanko poginuo boreći se protiv Nikole Altomanovića u Trebinju. Ne zna se tačno kada je Sanko poginuo; jula 1370. godine, bio je u životu, a kao mrtav prvi put se pominje 17. jula 1372. godine.

O Gradoju Miltenoviću — osim njegovog zarobljavanja u proleće 1362. godine — nema značajnijih podataka. Pominje se u jednom kupoprodajnom ugovoru iz 1388. godine kao prodavac roba uhvaćenog u borbama sa Turcima. Svakako se radi o bosansko(srpskom – B. R.)-turskom sukobu kod Bileće. Bio je još u životu 1391. godine. Njegova žena Kujača poznata je samo po imenu, a njihovi sinovi Budelja i Sančin pominju se prilikom prodaje Konavla Dubrovčanima, 1391. godine.

Radača, ćerka Miltena Draživojevića, bila je udata za Nenca Čihorića, a njen grob — sa pravoslavnim monaškim imenom Polihranija — nalazi se pod stećkom u Veličanima, kod manastira Zavale u Popovu.

Kaznaca Sanka Miltenovića nasledili su sinovi Beljak i Radič. Župan Beljak Sanković preuzeo je posle očeve smrti upravljanje porodičnim posedima. Nastavio je politiku prijateljstva prema Dubrovačkoj Republici. Neposredno posle smrti kralja Tvrtka I, braća Beljak i Radič odlučuju da župu Konavle prodaju Dubrovčanima, što je i učinjeno poveljom od 15. aprila 1391. godine. Kako su, međutim, Konavli pripadali bosanskoj (srpskoj – B. R.) državi i kako je samo kralj mogao da odlučuje o otuđivanju državne teritorije, vojvoda Vlatko Vuković i knez Pavle Radenović upali su u Konavle decembra 1391. godine — najverovatnije s kraljevim dopuštenjem — zaposeli, pri tom, celu župu i podelili je između sebe. Vojvoda Radič tom je prilikom zarobljen, a o županu Beljaku nema nikakvih vesti. Po svemu sudeći, Beljak nije ni doživeo napad na Konavle; krajem maja iste godine Dubrovčani su mu slali svog lekara, a posle toga se njegovo ime više ne pominje u dokumentima. Najverovatnije je te godine podlegao bolesti.

Vojvoda Radič pušten je iz zatočeništva tek krajem 1398. godine. U uspostavljanju kontakata između bosanskog kralja Ostoje i Dubrovčana imao je, izgleda, posredničku ulogu, ali nije učestvovao u završnim pregovorima oko ustupanja Dubrovačkoj Republici uskog pojasa Primorja, od Petrova Sela do Stona, januara 1399. godine. Iste godine, avgusta meseca, primljen je za člana Velikog veća Republike, što znači da je bio uveden u red dubrovačkih plemića. U ratovanju kralja Ostoje sa Dubrovnikom tokom 1403. godine, međutim, vojvoda Radič je bio na kraljevoj strani. Kada je u drugoj polovini maja 1404. godine došlo do prevrata koji je izvela stranka protiv kralja Ostoje sa vojvodom Hrvojem Vukčićem na čelu, kralj je morao da napusti Bosnu, a Sandalj Hranić napao je vojvodu Radiča, prisvojio njegove oblasti, a njega samog je zarobio. Ne zna se kada je umro, ali se može smatrati da je 1404. godine porodica Sankovića završila svoju istoriju.

U vreme kada većina bosanske vlastele pripada „bosanskim i zahumskim jereticima“ (bogumilima) (starija istoriografija pogrešno dovodi „crkvu bosansku“ u vezu sa bogumilima – B. R.), Sankovići ispovedaju pravoslavlje. Porodična grobnica Sankovića nalazi se nedaleko od Zaborana — gde je vojvoda Radič imao svoj dvor — u selu Biskupu kod Konjica. Tu su sahranjeni župan Milten Draživojević, kaznac Sanko, vojvoda Radič, njegova prva žena Goisava i brat Sankov, župan Gradoje.

 

Iz knjige: „Rodoslovne tablice i grbovi srpskih dinastija i vlastele“, Beograd, 1991; autor knjige je Pavle Ivić koji je knjigu prvi put objavio 1919. godine, a mi smo se za potrebe sajta koristili izdanje koje su dopunili i priredili grupa autora.

PRIREDIO: Boris Radaković

slika dana:

nosilac projekta:

pordžali:

baner dijaspora.jpg

ministarstvo prosvjete baner.jpg