Nekropola sa stećcima na lokalitetu Pravoslavnog groblja u selu Ljubljenici | Plemenito

Nekropola sa stećcima na lokalitetu Pravoslavnog groblja u selu Ljubljenici | Plemenito

Nekropola sa stećcima na lokalitetu Pravoslavnog groblja u selu Ljubljenici


slike

Nekropola sa stećcima na lokalitetu Pravoslavnog groblja u selu Ljubljenici
Nekropola sa stećcima na lokalitetu Pravoslavnog groblja u selu Ljubljenici
Nekropola sa stećcima na lokalitetu Pravoslavnog groblja u selu Ljubljenici
Nekropola sa stećcima na lokalitetu Pravoslavnog groblja u selu Ljubljenici
Nekropola sa stećcima na lokalitetu Pravoslavnog groblja u selu Ljubljenici
Nekropola sa stećcima na lokalitetu Pravoslavnog groblja u selu Ljubljenici
Nekropola sa stećcima na lokalitetu Pravoslavnog groblja u selu Ljubljenici
Nekropola sa stećcima na lokalitetu Pravoslavnog groblja u selu Ljubljenici
Nekropola sa stećcima na lokalitetu Pravoslavnog groblja u selu Ljubljenici

Naselje Ljubljenica spada u kraj koji zauzima širi prostor pod nazivom Hodovo, a koji se ne ograničava samo na istoimeni naziv naselja.

Ljubljenica je oko 9 km zračne linije sjeverno od Stoca i oko 4 km jugoistočno od Hodova. Prilaz selu je sa ceste Hodovo – Dabrica, od kojih se odvaja na ukrštanju cesta do Ljubljenice. Selo je udaljeno oko 1 km od pomenutog ukrštanja. Lokalitet Pravoslavnog groblja se nalazi na zaravanku iznad sela, pokraj seoskog puta. Unutar ograđenog groblja, većinom suhozidnom ogradom (osim dijela oko ulaza koji je u novije vrijeme djelomično ozidan betonom), nalazi se 15 stećaka.

Nacionalni spomenik se nalazi na lokaciji označenoj kao k.č. br. 311, (stari premjer), upisan u zk. uložak broj 17 i k.č. br. 392/1, (stari premjer) posjedovni list broj 7, upisan u zk. uložak broj 42 k.o, Ljubljenica, opština Berkovići, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina.

U doba razvijenog srednjeg vijeka tokom XIV. i XV. vijeka područje šire okoline Stoca pripadalo je srednjovjekovnoj župi Dubravi.

Selo Hodovo se ne spominje u prvom poimeničnom popisu sandžaka vilajeta Hercegovina sačinjenom u periodu 1475.-1477. godine, ali se spominju neka okolna sela kao što je Trijebanj i područje Dubrava. Tu se spominje Džemat vojvode Petra – drugi naziv Hrabrena kao timarnika i njegova brata Vukića. Vukić Hrabren bio je bliski rod sa Miloradovićima, ali nije bio pravi vojvoda. Nekropola u Hodovu pripadala je teritoriju kojim su vladali potomci vojvode Stefana Miloradovića iz vojvodske porodice Hrabrena-Miloradovića u XV. i XVI. vijeku. Hrabreni-Miloradovići su pripadali vlaškom rodu Hrabrena i katunarskoj i vojvodskoj porodici Miloradovića. Rodonačelnik porodice Miloradovića je bio Milorad koji je živio u drugoj polovini XIV. vijeka. Njegov sin Stjepan živio je od druge polovine ili kraja XIV. do sredine XV. vijeka. Stefan Miloradović je sa vojskom oblasnog gospodara Petra Pavlovića uz pomoć osmanskih četa napao predio oko Slivna koji je pripadao teritoriji Dubrovačke republike. Stefan je prema istorijskim izvorima imao dva sina Petra i Radoja (Radohnu). Petar Stefanović javlja se u dubrovačkoj arhivskoj građi od 1473.-1488. godine, kada je umro. Bio je vojvoda Donjih Vlaha (Hrabak, 1956., 34-36). Poslije Petrove smrti od Hrabrena je bio najznačajniji Vukić Hrabren koji se javlja u spisima Dubrovačke republike od 1489. do 1496. godine. Vjerovatno je bio katunar Hrabrena. Drugi Stefanov sin bio je Radohna (Radoje) koji je imao sina Pavka. Radoje je pokopan u Radimlji, a spomenik mu je podigao brat vojvoda Petar (spomenik br. 12 na Radimlji). O porodici Radohnića nema sigurnih istorijskih podataka, a kako Vego piše “ukoliko se ovdje ne radi o porodici kneza Pavka, vjerovatno unuka Stefana Miloradovića”, koji je živio u drugoj polovini XV. ili čak prvoj polovini XVI. vijeka. 

Na lokalitetu Pravoslavnog groblja stećci su razasuti po skoro čitavom grobljanskom prostoru i izvan njega. Tu se nalazi 15 spomenika (2 ploče, 12 sanduka i 1 sljemenjak). Stećci su jako dobro klesani i dosta dobro očuvani. Neki su nagnuti i utonuli. Orijentisani su zapad–istok i primjećuje se tendencija nizanja u redove sjever–jug. Prilikom tehničkog snimanja dat je opis samo ukrašenih stećaka. Stećci su smješteni na parceli označenoj kao k.č. 392/1, (ukupno 14 stećaka), dok se jedan nalazi preko puta nekropole u žbunju na zemljišnoj parceli označenoj kao k.č. 311. Unutar nekropole na betonskoj podlozi postavljena je memorijalna ploča podignuta žrtvama iz II. svjetskog rata (1941.-1945.). Ploča je sastavljena iz dva dijela, rađena od mermera i sadrži spisak imena dviju porodica (Vukosav i Gelo) stradalih 28. 5. 1941. godine.

Br. 1 Sanduk, dim. 1,25 dž 0,68 dž 1,05 m. Uz gornji rub okomitih strana je friz od povijene linije sa trolistovima obrubljen uskim trakama. Na zapadnoj čeonoj strani je prikazana muška figura sa mačem u jednoj i štitom drugoj ruci. Ruka sa mačem je podignuta u visini ramena, a mač u visini glave. Štit sa dvije poprečne pruge je u visini prsa. Između mača i glave je tordirani vijenac. Na licu prikazane oči, nos i usta. Preko odjeće, koja je u pasu uska a nadolje se širi, urezane su poprečne pruge. Donji dio odjeće seže do koljena. Sličan prikaz je i na okolnim nekropola sa područja Stoca, a najbliži primjerak je na spomeniku br. 12 sa nekropole „Glavica“ kod Baškailovih kuća u zaseoku Brdo.

Br. 2 Sanduk na postolju, dim. 1,45 dž 0,55 dž 1 m. Na svim stranama u vrhu sanduka je friz od povijene linije sa trolistovima obrubljen gore i dolje jednostavnom plastičnom trakom. Na obje čeone strane je motiv stilizirane biljke sa krstom. Gornji kraci krsta su u obliku tordirane trake, a završavaju se tordiranim vijencima. Iz podnožja krsta izlazi sa svake strane po jedna grana sa spiralnim završetkom na kojem visi po jedan grozd između donjeg kraka i grane, dok sa jedne spirale visi grozd i sa vanjske strane.

Br. 3 Sanduk, dim. 1,65 dž 0,68 dž 0,4 m. Ukrašen je na čeonim stranama. Na istočnoj strani je friz od povijene linije sa trolistovima, obrubljen gore običnom, a dolje tordiranom trakom. Na zapadnoj strani je kombinirani motiv od tordiranih vijenaca, rozeta, motiva sastavljenih od kosih, cik-cak ili unakrsnih traka, obrubljenih običnom i tordiranom vrpcom.

Br. 4 Sljemenjak na postolju, dim. 1,4 dž 0,8 dž 1,2 m. Spomenik je oštećen i nagnut.

Preko uspravnih strana proteže se širok friz od povijene linije sa trolistovima koji je sa donje strane obrubljen tordiranom vrpcom.

Br. 5 Sanduk na postolju, dim. 1,6 dž 0,85 dž 1 m. Na uspravnim stranama je friz od kosih paralelnih linija ispod kojeg su stilizirane arkade, obrubljene tordiranom trakom i sa naglašenim kapitelima.

Br. 6 Sanduk na postolju, dim. 1,7 dž 0,7 dž 1,1 m. Pri vrhu uspravnih strana pruža se uska obična vrpca, a ispod su uske gotičke arkade.

Br. 7 Sanduk na postolju, dim. 1,55 dž 0,8 dž 1,72 m. Odlično klesan dobro očuvan. Pri dnu je sužen. Gornji dio sanduka je malo izbočen u odnosu na uspravne stranice. Ispod izbočenog pojasa preko svih uspravnih strana pruža se friz od povijene linije sa trolistovima, sa donje strane obrubljen plastičnom trakom. Na izbočenom dijelu zapadne čeone strane je na svakom kraju po jedan ukrasni motiv: okruglo udubljenje obrubljeno plastičnim tordiranim vijencem i motiv od dva koncentrična tordirana vijenca. Između njih je natpis pisan ćirilicom u tri reda: ASE LEŽI VUKOSLAV` CRIJEPOVIĆ`. Na osnovu većine slova i po obradi njegovih reljefnih motiva, Š. Bešlagić natpis datira u XV. vijek, a samo evidentiranje natpisa izvršeno je u mjesecu februaru 1966. godine.

 

IZVOR: Komisija/Povjerenstvo za očuvanje nacionalnih spomenika BiH, Predsjedavajuća komisije Amra Hadžimuhamedović, objavljeno u Službenom glasniku BiH, broj 3/10.

Autor fotografija: Mitar L. Đurica iz Ljubinja.

slika dana:

nosilac projekta:

pordžali:

baner dijaspora.jpg

ministarstvo prosvjete baner.jpg

Ključne riječi:

Mramorje Stećci Zapisi