Natpis na stećku gosta Milutina | Plemenito

Natpis na stećku gosta Milutina | Plemenito

Natpis na stećku gosta Milutina

Gost Milutin bio je jedan od posvećenih članova „crkve bosanske“ koja je bila jedna samostalna hrišćanska crkvene organizacije, koja je u srednjem vijeku postojala u državi Kotromanića, uporedo sa Srpskom pravoslavnom crkvom i rimokatoličkom crkvom. Istoričari se ne slažu o vjerskom karakteru „crkve bosanske“, pa jedni tvrde da je ona bila bogumilska tvorevina, drugi da je bila bliska rimokatoličkoj crkvi, a treći da je bila pravoslavna crkva, četvrti da je bila posebna hrišćanska crkva. Ono što sa sigurnošću možemo tvrditi jeste, da je ova crkva bila samostalna crkva, za koju u domaćim izvorima prvi put čujemo u vrijeme bana Stefana II Kotromanića,  podržavana od bosanske i humske vlastele i vladarske dinastije Kotromanić, i da je koristila crkvene knjige koje su pripadale istočnoj crkvi pisane na starosrpskom jeziku, a mnoge od tih knjiga kasnije su korištene i u srpskim crkvama i manastirima za vrijeme turske okupacije. Natpis na stećku gosta Milutina može da nam donekle pomogne u shvatanju vjerskog karaktera „crkve bosanske“. Termin gost je, pored termina: djed, krstjanin, starac, strojnik,  bio jedan od činova u „crkvi bosanskoj“.

Od 363 natpisa koji su do sada zabilježeni na stećcima, samo se četiri natpisa odnose na posvećene pripadnike „crkve bosanske“. Natpis gosta Milutina, napisan ćirilicom na starosrpskom jeziku, počinje u pravovjernom hrišćanskom duhu „u tvoje ime prečista Trojice“. Ova vjerska formula koristila se i koristi i u Srpskoj pravoslavnoj crkvi. Još jedan dio natpisa gosta Milutina je zanimljiv, a on glasi: „primih darove od velike gospode.... i od grčke gospode“. Ovo nam otkriva dvije stvari, prvo da je gost Milutin primao darove od vlastele kako domaće tako i strane, a to se kosi sa učenjem bogumila koji su prezirali bogatstvo; i drugo: da iako je pripadao posebnoj crkvenoj organizaciji imao je kontakte sa pravoslavcima jer Grci su pravoslavni, kao što su neki drugi pripadnici crkve bosanske imali kontakte i poslove sa rimokatoličkim Dubrovnikom ili pravoslavcima iz Srbije.

Spomenik gosta Milutina potiče iz Humskog kod Foče, danas se nalazi u vrtu Zemaljskog muzeja u Sarajevu. Gost Milutin umro je u prvoj polovini XIV vijeka. Na jednoj strani spomenika izrađena je figura gosta, kao učitelja – on u jednoj ruci drži štap kao simbol dostojanstva, a u drugoj knjigu kao znak njegove funkcije.

TRANSKRIPCIJA NATPISA GOSTA MILUTINA PREUZET IZ KNjIGE MAKA DIZDARA – STARI BOSANSKI TEKSTOVI

 

Žitije gosta Milutina

 

Va ime tvoje –

pričista Trojice!...

 

Gospodina gosta Milutina bilig,

rodom Crničan'.

 

Pogibe ino –

nego li milosti božjeji...

 

Žitije:

A žih u časte bosanske gospode.

 

Primih darove

od velike gospode...

 

I vlasteo

i od grčke gospode...

 

A vse vidimo!

 

IZVOR: Mak Dizdar, Stari bosanski tekstovi, Sarajevo 1969.

PRIREDIO: Boris Radaković

slika dana:

nosilac projekta:

pordžali:

baner dijaspora.jpg

ministarstvo prosvjete baner.jpg

Ključne riječi:

Stećci Mramorje Zapisi Crkva