MRAMOR MILOŠA BRATOSALIĆA IZ VISORA | Plemenito

MRAMOR MILOŠA BRATOSALIĆA IZ VISORA | Plemenito

MRAMOR MILOŠA BRATOSALIĆA IZ VISORA


slike

MRAMOR MILOŠA BRATOSALIĆA IZ VISORA
MRAMOR MILOŠA BRATOSALIĆA IZ VISORA
MRAMOR MILOŠA BRATOSALIĆA IZ VISORA

U selu Piperi, u okolini Lopara, mramori su nađeni na tri lokacije koje međusobno nisu  mnogo udaljene. U blizini njih nalazi se i jedna zemljana gomila koju narod naziva Crkvinom ili Crkvištem, i postoji mogućnost da se u srednjem vijeku tu nalazila crkva, što bi arheološka iskopavanja mogla da provjere. Ukupno se na ovim loakcijama nalazi 21 mramor, što ne znači da detaljnim istraživanjem ne bi našli novih spomenika. Šest spomenika posjeduje ćirilske natpise koji govore o pokojnicima sahranjenim ispod kamenih gromada.


Najbolje očuvan natpis jeste na mramoru ispod kojega je sahranjen Miloš Bratosalić, jedan od lokalnih srednjovjekovnih velikaša. Na još jednom mramoru u Piperima nalazi se natpis u kojem se spominje još jedan Bratosalić, a nije isključeno da se i neki od natpisa koje je danas teško rekonstruisati odnosi takođe na neke druge pripadnika roda Bratosalića. Natpis Miloša Bratosalića preveden na moderni srpski jezik glasi:

OVDE LEŽI MILOŠ BRATOSALIĆ

NA SVOJOJ ZEMLjI (N)A VISORAH (VISORI)

A POSTAVIŠE BILjEG SINOVI

PRIBISAV I PRIBIL I RADIŠ I (MI)LIŠA

I VUK I S ROD(OM)

Kako vidimo, ovi pokopani Bratosalići su bili velikaši u Visorima,a Visori su obližnje selo, koje je u državi Kotromanića bilo i sjedište istoimene župe koju su kasnije Turci pretvorili u svoju nahiju pod istim imenom.  Područje Majevice u ranom srednjem vijeku bilo je dio  „krštene Srbije“ kako je naziva Porfirogenit u svom poznatom spisu „O narodima“, a njome je vladao i kralj Stefan Dragutin Nemanjić kao „sremski kralj“. U četri sačuvana natpisa spominje se PLEMENITO NA VISORAH. Prijedlog NA može se uzeti kao i IZ, pa bi na osnovu toga Bratosalići bili iz Visora.

Svi natpisi Pipera sliče jedan drugome, iako u nekim pojedinostima postoji razlika. Po svemu izgleda da su oni djelo dvojice majstora iste radionice, odnosno istog centra.  Po tipovima i varijantama većine slova izgleda nam najvjerovatnije da natpisi Pipera potiču iz druge polovine XIV i početka XV vijeka.

Kada smo kod prezimena Bratosalić, još je Daničić utvrdio postojanje muškog imena Bratoslav u XIII i XIV vijeku, i prezimena Bratosalić iz XV vijeka. Bratosalići i Bratoslavići spominju se više puta tokom XV vijeka, ali kao Dubrovčani. O Bratosalićima sa Majevice nemamo podataka.

Što se tiče postanka sela Pipera, ono je nastalo doseljavanjem srpskih stočara sa područja današnje Crne Gore u kojoj postoji istoimeno pleme, ili eventualno sa područja Hercegovine, za vrijeme Turske okupacije ili nešto prije toga, jer znamo da su XV i XVI vijek periodi velikih migracija srpskog stanovništva sa istoka i juga srpskog etničkog prostora prema zapadu i sjeveru. Za sada nam izgleda vjerovatnije da su Visori postojali i prije Pipera i da se predio današnjih Pipera ranije nazivao Visorima.

 

Literatura: Naše starine – Godišnjak zavoda za zaštitu spomenika kulture Bosne i Hercegovine, XII, Sarajevo, 1969; Šefik Bešlagić, Leksikon stećaka, Sarajevo, 2004.

 

PRIREDIO: Boris Radaković

slika dana:

nosilac projekta:

pordžali:

baner dijaspora.jpg

ministarstvo prosvjete baner.jpg