Mihailo Anhijalski kao izvor za srednjovjekovnu istoriju Bosne i Hercegovine | Plemenito

Mihailo Anhijalski kao izvor za srednjovjekovnu istoriju Bosne i Hercegovine | Plemenito

Mihailo Anhijalski kao izvor za srednjovjekovnu istoriju Bosne i Hercegovine



Najviše stranih izvora o srednjovjekovnim Srbima nastalo je na prostoru i od ljudi Istočnog rimskog carstva, u istoriografiji poznatom pod nazivom Vizantija. Vizantijski pisci imali su običaj da mnoge narode o kojima pišu nazivaju imenom starih pokrajina čije su teritorije ovi naseljavali, ili po plemenima koja su živjela na određenom prostoru prije naroda o kojem su pisali. Tako su npr. Mađare nazivali Peoncima, Bugare – Mizima, Turke – Persijancima, itd. Pošto su Srbi naselili široko područje Balkana, na kojima su živjeli mnogi antički narodi, vizantijski izvori Srbe imenuju različitim imenima, kao npr. Dalmatima, Dačanima, Ilirima, Tribalima, itd. Pored ovih naziva, Srbi se u vizantijskim izvorima spominju i pod svojim pravim imenom Srbin.

 

Zanimljiv izvor za nas, koji se bavimo istorijom Srba u srednjem vijeku na prostoru današnje Bosne i Hercegovine, jeste vizantijski pisac Mihailo Anhijalski. On je  pišući o odnosu Ugara i Srba šezdesetih godina XII vijeka, zapisao  da su Ugri prišli „zemljoradničkom i pastirskom Dačaninu... To je narod mnogoljudan i sa granicama nimalo usko povučenim, zapljuskivan talasima dunavskim i rasprostranjen do Vumeljana i zemlje ilirske, dodirujući obale Jadrana i obitavajući kraj Jonskog mora...“. Mihailo Anhijalski očigledno misli na etničku prisutnost Srba na omeđenom prostoru, a ne političku.

 

Na osnovu ovoga izvora možemo zaključiti da su Srbi u XII vijeku naseljavali široko područje Balkana, od obala Jonskog mora na jugu, do Dunava na Sjeveru i od Pomoravlja na istoku do oblasti oko rijeke Cetine na Zapadu. Termin Vumeljani označava naziv za jedno ilirsko pleme čiji se centar nalazio sjeverno od rijeke Cetine. Pod „zemlje ilirske“ na osnovu ovoga podatka , možemo zaključiti da se misli na prostor koji su naseljavali Hrvati zapadno od Cetine, što bi značilo da je i najveći prostor koji čini današnju Bosnu i Hercegovinu bio naseljen Srbima. Tako pored već dobro poznatih izvora koji govore o Srbima u srednjem vijeku na ovim prostorima pridodajemo još jedan, a to je Mihailo Anhijalski. Ne možemo reći, poznavajući sve ostale izvore i istorijske činjenice, da su Srbi bili jedini narod na ovako širokom prostoru, ali svakako ovaj izvor otvara nova saznanja o rasprostiranju srpskog naroda u srednjem vijeku i govori da to nije bio mali narod  u vrijeme o kojem piše Mihailo Anhijalski.

 

Mihailo Anhijalski kad govori o Srbima piše da se radi o „zemljoradničkom i pastirskom“ narodu. To nam ukazuje da Srbi nisu bili isključivo ili u većini zemljoradnički narod, kao što se nekad mislilo, nego da su se bavili i stočarstvom. Ovo nam može pomoći i oko, na prostorima bivše SFRJ, često razmatranog i zloupotrebljivanog pitanja vlaha-profesionalnih stočara u srednjem vijeku, čija u većini slovenaska imena, srpski jezik, ćirilica i pripadnost pravoslavlju ukazuju da se radilo o dijelu srpskog naroda koji se bavio stočarstvom, a nikako, ili bar ne u većini, o stranom etničkom elementu među Srbima. Za termin „katun“, koji označava privremeno stanište stočara, do skora je vladalo ubjeđenje da nije slovenskog porijekla, nego albanskog ili romanskog, sve dok Aleksandar Loma u svojoj studiji Toponomija Banjske hrisovulje, Beograd 2013, nije dokazao da je katun staroslovenska riječ i da je bila u upotrebi kod slovenskih stočara još u njihovoj pradomovini. Ako u XII vijeku jedan strani pisac kao glavnu privrednu osobinu Srba ističe stočarstvo, možemo zamisliti koliko se ono razvilo do XIV i XV vijeka, kada imamo mnogo domaćih i stranih izvora koji spominju vlahe na srpskom etničkom prostoru, pogotovo na teritoriji današnje Hercegovine.

 

IZVOR: Ivana Komatina, Srbi na putu Krstaša, ISTORIJSKI ČASOPIS, Knj. LXIV, Beograd 2015.

 

AUTOR: Boris Radaković

slika dana:

nosilac projekta:

pordžali:

baner dijaspora.jpg

ministarstvo prosvjete baner.jpg

Ključne riječi:

Srbi Bosna Srednji vijek