Istorijsko područje u selu Gorani kod Konjica | Plemenito

Istorijsko područje u selu Gorani kod Konjica | Plemenito

Istorijsko područje u selu Gorani kod Konjica


slike

Istorijsko područje u selu Gorani kod Konjica
Istorijsko područje u selu Gorani kod Konjica
Istorijsko područje u selu Gorani kod Konjica
Istorijsko područje u selu Gorani kod Konjica
Istorijsko područje u selu Gorani kod Konjica
Istorijsko područje u selu Gorani kod Konjica
Istorijsko područje u selu Gorani kod Konjica
Istorijsko područje u selu Gorani kod Konjica
Istorijsko područje u selu Gorani kod Konjica
Istorijsko područje u selu Gorani kod Konjica
Istorijsko područje u selu Gorani kod Konjica
Istorijsko područje u selu Gorani kod Konjica
Istorijsko područje u selu Gorani kod Konjica
Istorijsko područje u selu Gorani kod Konjica
Istorijsko područje u selu Gorani kod Konjica
Istorijsko područje u selu Gorani kod Konjica
Istorijsko područje u selu Gorani kod Konjica


Nacionalni spomenik čine: nekropole sa stećcima na lokalitetima Velije, Šarčevina, Klokotje i Trnovnik, muslimansko groblje, te mjesto i ostaci džamije (Hadži-Šahmanova džamija) u Goranima.

U podnožju brda Hum i Ilina (nadmorska visina 667,50 m, na putu prema obroncima Čelinske planine) smješteno je naselje Gorani, koje je od Konjica udaljeno oko 28 km u pravcu sjverozapada.

Područje karakteriše kombinacija prirodnih i kulturnih vrijednosti – četiri nekropole sa stećcima na lokalitetima Velije /Glavičina/, Zaselje, Trnovnik i Klokotje /Roganj-brdo/, muslimansko groblje i lokalitet džamije iz XVI vijeka (Hadži-Šahmanova džamija) za koju se smatralo da je bila jedna od najljepših i najstarijih džamija u konjičkom kraju.

Nekoliko obilježja ovog područja – naročito pećina, u narodu poznata kao Hladna pećina, ostaci rimskog naselja površine od jednog hektara i srednjovjekovni objekti na lokalitetu Pavlovina – još uvijek nisu dovoljno istraženi i dokumentovani kako bi se sa sigurnošću mogle utvrditi njihove vrijednosti i značaj.

U Hladnoj pećini se ne nalaze nikakvi tragovi kultura čovjeka i sačinjava dio ambijetalne cjeline sa nekropolama sa stećcima, te brdima Ilina i Hum i selom Gorani.

U široj okolini Konjica, u ranije doba srednjeg vijeka, postojali su župa Neretva, dio župe Zagorja (kraj oko Bjelimića) i dio Komske župe (kraj oko Glavatičeva). Najstariji spomen župe Neretva zabilježen je u Ljetopisu popa Dukljanina, pisanom krajem XIII vijeka. Ona se prostirala između župa Rame i Koma. Prema Ljetopisu, osim ostalih župa, pripadala je oblasti Podgorja.

Početkom XV vijeka došlo je do razgraničenja kasnije „Kraljeve zemlje“ i feudalne oblasti Kosača. Od 1404. do 1463. godine bosanski dio župe Neretva pripada „Kraljevoj zemlji“, a humska Neretva i Kom pripadaju feudalnoj oblasti Kosača-kasnijoj Hercegovini. Granica ovih dviju oblasi je bila rijeka Neretva, od granica župe Kom do granica župe Rame. Područje koje se nalazilo na lijevoj obali Neretve pripadalo je Kosačama, a ono na desnoj obali rijeke „Kraljevoj zemlji“.

Pomoćna osmanska vojska pod vođstvom Mahmut-paše Anđelovića u ljeto 1463.godine osvojila je obje Neretve i Kom. U protivakciji hercega Stefana, od jula do septembra iste godine, oslobođena je tzv. humska Neretva, osim grada Borovca i zapadni dio bosanske Neretve. Ovi krajevi su definitivno osvojeni sredinom 1465.godine prodorom bosanskog sandžak-bega Isa-bega Ishakovića u hercegovu zemlju.

Tako su Gorani u srednjem vijeku bili sastavni dio župe Neretva, koji je od 1404.godine pripadao „Kraljevoj zemlji“ i imali status seoske opštine.

U ekonomske funkcije opštine spadala je briga oko zajedničkih zemalja: opština, gajeva, ispaša, planina i dr. Ta briga dolazi do izražaja kada se zbog povećanja stanovništva ili drugih razloga mora dijeliti zajedničko zemljište. Tako je svaka opština imala svoju planinu za kosidbu, drvarenje i ispašu. Za te svrhe Gorani su imali Čelinsku planinu.

Na osnovu očuvane toponomastike u naselju su konstatovani tragovi srednjovjekovnog vlastelinstva.

Na kraljevskoj sudačkoj stolici iz sela Bukovice nalazi se grb koji je prpadao uglednoj vlastelinskoj porodici, kao i natpis, koji direktno spominje stanovitog Ivana Pavlovića. Tradicija i toponomastika i danas čuvaju uspomenu na vlastelinski rod istog imena, koji je imao svoje sjedište u Goranima.

U blizini džamije danas se nalazi srednjovjekovna nekropola sa stećcima, koju karakterišu dva stećka sa uklesanim „đedovskim štapovima“. Najuglednije crkvene osobe katoličke, a i pravoslavne crkve, biskupi i opati, nose štap kao simbolični znak crkvene vlasti i časti.

Ne zna se tačno kada je štap prihvaćen u crkvenu upotrebu, ali se zna da se na saboru u Toledu 694.godine spominje štap kao biskupska počast.

U Goranima na pravilno klesanom stećku nalazi se motiv štapa, na osnovu kojeg bi se moglo zaključiti da je pod tim stećkom ukopana osoba koja je obavljala visoku svešteničku dužnost, a u narodu se za taj stećak koristi naziv „Didov stećak“.

Sa dolaskom Osmanlija na današnjem prostoru Konjica obrazovan je kadiluk Neretva unutar kojeg je bilo i naselje Gorani.

Godine 1469. kadiluku Neretva su pripadale obje nahije Neretve, bosanska i hercegovačka, nahija Gradačac, nahija Rama, osmanski dio nahije Skoplja sa tvrđavom Susidom i trgom Gračanicom, te dio župe Hlivno sa gradom Humom.

Na teritoriji nahije Neretva nalazi se i grad Bokševac, koji je prije dolaska Osmanlija predstavljao glavnu tvrđavu Kraljeve Neretve, ali je u borbama bio porušen i potpuno napušten.

 

Preuzeto sa sajta: OPŠTINE KONjIC

PRIREDIO: Boris Radaković

slika dana:

nosilac projekta:

pordžali:

baner dijaspora.jpg

ministarstvo prosvjete baner.jpg

Ključne riječi:

Stećci Mramorje Crkva