EVHOLOGION IZ SELA DETLAK 1550-1628 | Plemenito

EVHOLOGION IZ SELA DETLAK 1550-1628 | Plemenito

EVHOLOGION IZ SELA DETLAK 1550-1628


slike

EVHOLOGION IZ SELA DETLAK 1550-1628
EVHOLOGION IZ SELA DETLAK 1550-1628
EVHOLOGION IZ SELA DETLAK 1550-1628
EVHOLOGION IZ SELA DETLAK 1550-1628
EVHOLOGION IZ SELA DETLAK 1550-1628
EVHOLOGION IZ SELA DETLAK 1550-1628
EVHOLOGION IZ SELA DETLAK 1550-1628
EVHOLOGION IZ SELA DETLAK 1550-1628
EVHOLOGION IZ SELA DETLAK 1550-1628
EVHOLOGION IZ SELA DETLAK 1550-1628
EVHOLOGION IZ SELA DETLAK 1550-1628
EVHOLOGION IZ SELA DETLAK 1550-1628
EVHOLOGION IZ SELA DETLAK 1550-1628
EVHOLOGION IZ SELA DETLAK 1550-1628
EVHOLOGION IZ SELA DETLAK 1550-1628

U riznici Bilioteke Srpske Patrijaršije čuva se pisano kulturno blago srpskog naroda stvarnao kroz vjekove. Među njima jedno od značajnijih mjesta zauzima EVHOLOGION (Detlački molitvoslov-zbornik) koji se sastoji iz dvije cjeline.

Prva cjelina koja sadrži odlomke (činove) poretke i tekstove-časoslova, molitvoslova, služebnik, oktoiha i drugih bogoslužbenih knjiga gotovo u potpunosti je djelo jednog pisara, Zaharija Vozućanina, koji je ovu knjigu pisao u manastiru koji proslavlja događaj prenosa moštiju svetog oca Nikolaja, u selu Detlaku, pored rijeke Ukrine, kod grada Dervente, u vrijeme srpskog arhiepiskopa Pajsija i bosanskog mitropolita Isaije.

Druga cjelina je stariji i obimniji dio knjige, za koji nemamo autentični podatak o pisaru, mjestu i vremenu nastanka. Paleografska istraživanja su pokazala da je, osim par listova, čitav rukopis djelo jednog pisara, a da je sadržaj u velikoj mjeri istovjetan sa Goraždanskim molitvenikom (molitvoslovom) iz 1523. godine, kao i sa Mileševskim iz 1546. godine (koji je preštampan sa Goraždanskog), te se može zaključiti da je ovaj prepis nastao po uzoru na jedno od ta dva izdanja. Ovaj dio rukopisa je posebno zanimljiv i za istraživače koji se bave istorijatom srpskih manastira zbog podataka iz zapisa, da je knjiga nastala u selu Detlaku, što je glavni argument da je u njemu postojao srpski pravoslavni manastir,  odnosno jedan duhovni centar.Naravno, sa sve istorijske distance nije lako utvrditi kako je u tim vjekovima bio organizovan crkveni život u mjestu Detlaku, gdje je ovaj biser srpske kulture i pismenosti nastao. Osim Evhologiona, u ovom manastiru nastala je još jedna važna rukopisna knjiga, Jevanđelje iz 1509. godine, koje se sada čuva u Narodnoj biblioteci u Bukureštu.

Rukopis sva tri pisara svjedoči o njihovom iskustvu i vještini u prepisivanju knjiga i ukazuje na to da su oni radili u nekom razvijenijem prepisivačkom središtu, ili su se tamo obučavali. Prihvatanje ove teze značilo bi da je u  tom duhovnom središtu u vrijeme formiranja konvoluta prepisivačka djelatnost trajala već više decenija, a sudeći po lijepim i ispisanim rukopisima, po iluminaciji, korektorskim ispravkama i nekim drugim karakteristikama obje knjige uvezane zajedno, u ovom skriptorijumu djelovali su obrazovani i iskusni prepisivači-iluminatori koji su kao uzore u radu imali i štampane knjige. S obzirom na to da se u prvoj knjizi konvoluta potvrđuju dvije ruke, sasvim je sigurno, da je u Detlaku u 17. vijeku, u vrijeme prezvitera Mileša, pored Zaharija Vozućanina, na prepisivanju knjiga radio bar još jedan prepisivač.

Selo Detlak prvi put se pominje 1570. godine u jednom turskom popisu, među dvadeset naseljenik mjesta, koja su tada sačinjavala područje doborske nahije. Po vjeroispovjesti stanovnici tog sela oduvjek su bili pravoslavci i tu nije bilo naseljavanja pripadnika drugih vjera, što bi se, prema nekim mišljenjima, moglo dovesti u vezu i sa postojanjem manastira. Danas postoji Gornji i Donji Detlak u sastavu opštine Derventa, pripadaju mjesnoj zajednici Kalenderovci, u Republici Srpskoj.

 

PRIREDIO: Uglješa Skoko

IZVOR: Evhologion-komentari, Beograd 2011; Evhologion 1550-1628 eparhija zvorničko-tuzlanska, Beograd 2011.

slika dana:

nosilac projekta:

pordžali:

baner dijaspora.jpg

ministarstvo prosvjete baner.jpg

Ključne riječi:

Crkva Manastir Jevanđelje Ćirilica