DOVOLjSKO ČETVOROJEVANĐELjE | Plemenito

DOVOLjSKO ČETVOROJEVANĐELjE | Plemenito

DOVOLjSKO ČETVOROJEVANĐELjE


slike

DOVOLjSKO ČETVOROJEVANĐELjE
DOVOLjSKO ČETVOROJEVANĐELjE
DOVOLjSKO ČETVOROJEVANĐELjE
DOVOLjSKO ČETVOROJEVANĐELjE
DOVOLjSKO ČETVOROJEVANĐELjE

Dovoljsko četvorojevanđelje nazvano je tako po manastiru Dovolji u kome je nađeno. Danas se nalazi u Gosudarstvenoj publičnoj biblioteci u Sant Peterzburgu (Rusija), gdje se čuva u zbirci Gilferdinga br. 7. Rukopis je iz XIV vijeka.

Rukopis je ispisan na pergamentu veličine 21,5x14,5 cm i ima 110 listova. Nedostaje početak i kraj. Podeljen je na opširne glave, ali bez naslova opširnih glava na horizontalnim marginama. Nema podjele na Amonijeve glave (kao što su podjeljena mnoga druga jevanđelja iz Bosne) i liturgijska začelja.

Iluminiran je prema dekorativnom sistemu, tipičnom za pojedina srpska jevanđelja iz Bosne u kojima je ornamentika raspoređena, kao i tekst, u neprekinutom toku. Rukopis je ukrašen sa četiri zastavice i nizom inicijala.

Iznad glave jevanđelja po Marku (l. 36) je uska dugačka zastavica ukrašena razvrežalom lozicom, rađenom po crvenoj osnovi, dok je ornament ostavljen neobojen (sl. 30).

Iznad teksta jevanđelja po Marku (l. 37r) nalazi se zastavica koja obrazuje pet redova upletenih traka. Konture prepleta su crne, a detalji su crveni. Preplet donosi zanimljivo i rijetko rješenje u ornamentici južnoslovenskih rukopisa. Iznad zastavice su tri ornamenta koji podsjećaju na akroterije (sl. 31). Inicijal Z je izveden prepletom. Na kraju jevanđelja po Mateju, na koje se neposredno nastavlja jevanđelje po Luki, odnosno iznad glave jevanđelja po Luki je zastavica u obliku portikusa (l. 71V). Ukrašena je upletenim čvorovima crvenih kontura, na tamnoplavoj i bledozelenoj osnovi (sl. 32).

Posljednju zastavicu nalazimo iznad početka jevanđelja po Luki (l. 73r). Ukrašena je sa dva suprotstavljena srcolika ornamenta, na tamnoplavoj osnovi. Inicijal P izveden sa po dve paralelne crte karakterističan je za srpske rukopise iz Bosne.

Iluminacija ovog rukopisa ima paralela kako u monumentalnom slikarstvu tako i u rukopisima Srbije. Za ornamente razvrežale lozice bliske paralele predstavlja fresko-slikarstvo manastira Tvrdoša u Hercegovini; a za ornamente u čvoru upletene niz srpskih rukopisa pruža bliske sličnosti.

 

 

Izvor: Dragoljub Dragojlović, Istorija srpske književnosti u srednjovekovnoj bosanskoj državi, Novi Sad 1997; Mara Harisijadis, Iluminacija rukopisa bosanskog porekla u srednjem veku, GLAS CCCLIV, Odeljenje istorijskih nauka, knjiga 6, Beograd 1988.

PRIREDIO: Boris Radaković

slika dana:

nosilac projekta:

pordžali:

baner dijaspora.jpg

ministarstvo prosvjete baner.jpg

Ključne riječi:

Relikvije Jevanđelje Manastir Zapisi