DINjIČIĆI | Plemenito

DINjIČIĆI | Plemenito

DINjIČIĆI


Vrlo bliski Zlatonosovićima bili su Dinjičići, vlasteoska porodica poznata iz bosanskih i dubrovačkih dokumenata od druge polovine XIV do druge polovine XV veka. Slično Zlatonosovićima, ni Dinjičići — živeći okruženi moćnim susedima — nisu uspeli da se uzdignu do ranga najznačajnijih porodica poslednjeg stoleća Bosanske Kraljevine. Iako podređeni Zlatonosovićima, članovi ove porodice često su istupali samostalno, a pojedini od njih bili su svedoci i učesnici važnih istorijskih zbivanja tadašnje Bosne. Oblast koju su držali nalazila se u Podrinju i približno se može svesti na dolinu Jadra. Župan Dinjica prvi put se pominje u povelji Tvrtka I od 10. aprila 1378. godine kojom ovaj bosanski (srpski – B.R.) kralj potvrđuje povelje pređašnjih banova i srpskih kraljeva. Dinjicu i njegovu braću, čija imena nisu poznata, pominje i jedan dubrovački dokument iz 1380. godine. Sledećoj generaciji Dinjičića pripadali su Kovač, Dragiša i Pavle, sinovi kneza Dinjice.

Dragiša Dinjičić bio je aktivni sudeonik u zaveri protiv kneza Radoslava Pavlovića i učesnik u ubistvu ovog bosanskog vlastelina 23. avgusta 1415. godine. Kako su posle ovog događaja nastupili neredi i „smrtno neprijateljstvo među bosanskim baronima“, morao je da interveniše sam sultan Mehmed I. Onje preko svojih poslanika naredio da se sazove skup bosanske vlastele i sklopi mir među njima. Za glavne krivce na ovom „stanku“ okrivljeni su kralj Ostoja i knez Dragiša, za koje je, ujedno, naređeno da se uhvate i zatvore. Obojica su, međutim, izbegla kazni i knez Dragiša se na početku vladavine Tvrtka II, kao njegov čovek, pojavljuje među prvim svedocima u dokumentima novog kralja. Namere kralja Tvrtka II da od despota Stefana Lazarevića preotme bogati rudnik Srebrnicu nisu se mogle ostvariti posle događaja iz 1415. godine, ali se povoljna prilika za ovo ukazala u jesen 1425. godine kada su Turci napali Srpsku Despotovinu. Tvrtko II je sa svojom vojskom i uz pomoć Dinjičića početkom oktobra opseo grad Srebrnik, gde su se sklonili stanovnici i trgovci. Kako su se u međuvremenau Turci povukli iz Srbije, despot Stefan je pošao u pomoć Srebrniku. Vojska kralja Tvrtka morala je da se povuče, a Dinjičići su tom prilikom spalili srebrničko predgrađe i naneli štetu dubrovačkim trgovcima u vrednosti od 50000 dukata. Despot Stefan je tada zauzeo Srebrnicu i gradove u njenoj blizini, ali je ovaj rudarski grad decenijama kasnije bio poprište sukoba Bosanske Kraljevine i Srpske Despotovine.

Ličnosti Pavla i Kovača, braće Dragiše Dinjičića, manje su poznate. O Pavlu Dinjičiću postoje samo dve uzgredne zabeleške u dubrovačkim dokumentima, od 3. marta 1424. i 24. februara 1428. godine. Kovača Dinjičića pominje povelja kralja Ostoje izdata 5. marta 1419. godine kojom kralj potvrđuje povelje svojih prethodnika. Kovač je ovde tituliran kao vojvoda. Da je Dragiša Dinjičić imao sina Pokrajca, takođe se saznaje iz jednog dubrovačkog dokumenta od 29. januara 1426. godine. Vojvoda Kovač imao je sinove Petra, Tvrtka i Ivaniša.

Dubrovačka dokumenta Petra Kovačevića-Dinjičića prvi put pominju kao vojvodu 1436. godine. Dvadeset  sedmog jula 1440. godine primljenje za dubrovačkog građanina. Niz godina vojvoda Petar bio je najistaknutiji predstavnik porodice. Pristupanje kralja Stefana Tomaša širokoj i dobro organizovanoj hrišćanskoj koaliciji protiv Turaka — koju su predvodili ugarski kralj Vladislav I Jagelonac (1440-1444), erdeljski plemić Janko Hunjadi i despot Đurađ Branković - angažovalo je i Dinjičiće. „Duga vojna“, koja je na samom početku brojala 25000 ugarskih i 8000 srpskih konjanika, otpočela je u jesen 1443. godine prelaskom Dunava kod Beograda. Prethodnicu od 12000 konjanika predvodio je Janko Hunjadi, a vojsci despota Đurđa pridružio se vojvoda Petar Kovačević sa oko 700 konjanika. Vojvoda Petar pomogao je despotu Đurđu da zauzme Srebrnicu krajem 1443. godine, zbog čega muje Đurađ Branković poverio nadzor nad gradom. Sledeća i ujedno poslednja vest o Petru Kovačeviću takođe je u vezi sa Srebrnicom. Kako izgleda, vojvoda Petar je u međuvremenu napustio despota Đurđa, jer je po nalogu kralja Tomaša maja 1455. godine napao ovaj grad. Bliža pozadina ovog događaja nije poznata. Srpski despot je uspeo da odbrani Srebrnicu od napada vojvode Petra Kovačevića, a što se sudbine njega samog tiče, o tome je ostalo nekoliko zapisa u letopisima iz maja 1455. godine; u jednom od njih stoji da: „ubi Dmitar Radojević Petra Kovačevića pod Srebrnicom“. Posle smrti despota Lazara Brankovića, januara 1458. godine, Srebrnicu je, sa još jedanaest tvrđava, zauzeo kralj Stefan Tomaš, pomerivši tako istočnu granicu svoje države na Drinu. Tom prilikom četiri tvrđave pripale su Dinjičićima-Kovačevićima.

Vojvodu Petra na čelu porodice nasledio je njegov brat Tvrtko Kovačević- Dinjičić. Dubrovačka dokumenta prvi put ga pominju 13. septembra 1439. godine, kao kneza u Jadru, a kao vojvodu 22. maja 1462. godine. O njemu se zna još samo toliko da je pogubljen prilikom osvajanja Bosne 1463. godine. Neki članovi ove porodice prebegli su tada u Dubrovnik. Imenom se među njima pominje jedino Ivaniš Kovačević, 16. januara 1464. godine, za koga se kaže da je u Dubrovnik došao sa sinom i ćerkom.

Nije poznato kako su dvojica Dinjičića, Žarko i Vukić — kojima nije moguće odrediti mesto u rodoslovu ove porodice — dospeli među vlastelu porodice Pavlovića.

Posle povlačenja sultana Mehmeda II iz Bosne, Vlatko Hercegović, sin Stefana Vukčića Kosače, prodro je u Podrinje i zauzeo nekoliko gradova u bivšoj oblasti Kovačevića. Iz dubrovačkih dokumenata ne može se razumeti da li su se preostali članovi ove porodice vratili u svoju oblast ili su samo imali nameru da to učine. Najstariji katastarski popis bosanskog sandžaka, iz 1485. godine, pominje i „vilajet Kovač“.

Iz knjige: „Rodoslovne tablice i grbovi srpskih dinastija i vlastele“, Beograd, 1991; autor knjige je Pavle Ivić koji je knjigu prvi put objavio 1919. godine, a mi smo se za potrebe sajta koristili izdanje koje su dopunili i priredili grupa autora.

PRIREDIO: Boris Radaković

 

slika dana:

nosilac projekta:

pordžali:

baner dijaspora.jpg

ministarstvo prosvjete baner.jpg

Ključne riječi:

Srednji vijek Povelje Grad