ČETIRI STARA ĆIRILIČNA NATPISA U OKOLINI ČITLUKA | Plemenito

ČETIRI STARA ĆIRILIČNA NATPISA U OKOLINI ČITLUKA | Plemenito

ČETIRI STARA ĆIRILIČNA NATPISA U OKOLINI ČITLUKA

1.      NATPIS IVANIŠA KOMLINOVIĆA

Natpis Ivaniša Komlinovića je usječen u dva reda na južnoj kosoj plohi sljemenjaka u nekropoli „Pavluša“ u Bakrima (Visočica) kod Čitluka. Nekropola leži u polju koje je širiko otvoreno ka jugoistoku i naselju Čitluk u opsegu sela Veliki Ograđenik. U blizini se nalazi savremeno rimokatoličko groblje. Natpis je, pravilno ga pročitavši, objavio Marko Vego.[1] Vegov snimak markiranog odlivka donosi nešto drugačija obličja slovnih znakova. Na pr.: slovo Ž (stiče se utisak da su krila manje razmaknuta, a ona su izrazito razmaknuta), slovo N gdje se stiče utisak da je gornji ugao oštriji, a on je zaobljen, slovo K gdje se stiče utisak da je gornji završetak zaobljene linije kraći nego što zapravo jeste.


+ A SE LEŽN NVANNŠq

KOMLNNOVIĆq


 Spomenik tipa sljemenjaka dimenzija: 1,63 h 1,33 h 0,75 m  


NATPIS GRGURA SINA VUKCA VUKOVIĆA

Drugi natpis je takođe uklesan na južnoj kosoj plohi malog sljemenjaka u tri reda. On pripada Grguru sina Vukca Vukovića. I njega je objavio M. Vego, ali sa dosta nejasnim snimkom markiranog odlivka.[2] Na autorovom snimku se ne može vidjeti oblik slova A na početku natpisa, slovo A kao poslednje slovo prvog reda ima veći trbuh nego što to zapravo jeste, a poslednje slovo drugog reda E se prikazuje većim nego što jeste. Takođe, lijeva dugačka izvijena linija slova U u poslednjem redu natpisa se u stvari gotovo dohvata sa slovom G.


Najmanji sljemenjak u nekropoli sa natpisom Vukovića: 1,05 h 0,68 h 0,61 m


A SE LEŽN SNq VUKCA

VUKOVNĆq A NA NME

GRGURq

3. NATPIS PAVLA KOMLINOVIĆA

Sljedeći natpis je uklesan u tri reda na velikom sljemenjaku (južna strana spomenika) upravo kraj najmanjeg sljemenjaka. On pripada Pavlu Komlinoviću. Natpis je objavio M. Vego.[3] Postoji niz razlika u odnosu na original: Slovo P u imenu vlasnika spomenika čija je lijeva nožica predstavljena tek jednim udubljenjem, w i takođe izostavljeno jedno K iza omege da bi usljedilo finalno K. Zatim, u drugom redu duže strane spomenika (čiji faksimil ovdje donosim) postoji četvoronogo T a ne tronogo sa jedva naznačenim bočnim nožicama kako je na snimku M. Vega, A koje se nalazi u međuredu i čiji je trbuh predstavljem običnim udubljenjem, Č koje nema nikakvu horizontalnu liniju-plohu, D kao poslednje slovo drugog reda koje posjeduje jednu „krovnu“ plohu umjesto uobičajenog vršnog zaobljenja, i predposlednje slovo trećeg reda L koje ipak posjeduje jednu kratku ukrasnu izvijenu liniju u vrhu. Ovdje donosim i faksimil drugog reda natpisa na užoj strani spomenika gdje nisam uočio značajnija odstupanja od originala, s tim što iza prvog slova O u riječi VOEVODE postoji jedna zapeta u zoni pukotine.


 Duža strana spomenika


 Uža strana spomenika



4. NATPIS JURAJA IVANOVIĆA NA NADGROBNOM KRSTU U

ARAPIMA KOD ČITLUKA


Natpis je takođe objavio M. Vego.[4] I ovdje su uočene određene razlike snimka M. Vega i originala. Poslednje slovo prvog reda natpisa R se na autorovom faksimilu ne vidi, a uklesano je podjednako duboko kao i ostala slova i sasvim je raspoznatljivo. Na ovoj strani spomenika uočava se samo dio poluglasa iz riječi: KRSTU. Slovo Ć u prezimenu se značajno razlikuje od slova u Vegovom snimku markiranog odlivka na kome ono imponuje kao poluglasnik sa opsežnom omčom. Zatim, na sljedećoj užoj strani spomenika (okomita ploha horizontalne grede) vidi se u drugom redu jasno drugi dio slova K, ali takođe, i kompletno slovo V kao početno slovo trećeg reda (VAVq). Šesti znak prvog reda na suprotnoj dužoj strani spomenika kod M. Vega izgleda kao S, a ovaj znak ima „klasičan“ oblik slova Z. Osim toga, prvi znak poslednje strane natpisa koje M. Vego određuje kao V ipak ima oblik poluglasnika (vjerovatno omaškom klesara). Autor je natpis odredio u prvu polovinu 15. vijeka. Naš utisak je da bi natpis mogao biti nešto mlađi. Ovim crtežom donose se isključivo jasno uočljiva i definisana slova.









Ćiro Truhelka, Stari hercegovački natpisi, GZM, knj. 1, Sarajevo, 1893, 96, sl. 10.

Zanimljivo je da autor iznalazi isključivo slava E O na mjestima razgovjetnog: }.. I ovdje se uočavaju znatna odstupanja u obliku slova. Drugi red u završnom dijelu natpisa počinje slovom G koje je naprosto uklesano kao kompletno P.


Crtež spomenika u: Ć. Truhelka, Stari hercegovački natpisi... GZMS, 1893, 96.

Krst u Arapima (Slipčići)


AUTOR: Goran Ž. Komar


[1] M. Vego, Zbornik srednjovjekovnih natpisa Bosne i Hercegovine, tomus I, Sarajevo, 1962, 22-23, br. 9.

[2] M. Vego, Zbornik srednjovjekovnih natpisa Bosne i Hercegovine, tomus I, Sarajevo, 1962, 24-25, 10

[3] M. Vego, Zbornik srednjovjekovnih natpisa Bosne i Hercegovine, tomus I, Sarajevo, 1962, 24-25, 11.

[4]M. Vego, Zbornik srednjovjekovnih natpisa Bosne i Hercegovine, tomus I, Sarajevo, 1962, 28-29, 13 

slika dana:

nosilac projekta:

pordžali:

baner dijaspora.jpg

ministarstvo prosvjete baner.jpg

Ključne riječi:

Mramorje Stećci