ČAJNIČKO ČETVOROJEVANĐELjE | Plemenito

ČAJNIČKO ČETVOROJEVANĐELjE | Plemenito

ČAJNIČKO ČETVOROJEVANĐELjE


slike

ČAJNIČKO ČETVOROJEVANĐELjE
ČAJNIČKO ČETVOROJEVANĐELjE
ČAJNIČKO ČETVOROJEVANĐELjE
ČAJNIČKO ČETVOROJEVANĐELjE
ČAJNIČKO ČETVOROJEVANĐELjE
ČAJNIČKO ČETVOROJEVANĐELjE

Čajničko četvoroevanđelje je pisano na pergamentu ustavnim tipom ćirilice krajem XIV ili početkom XV veka. Oštećen rukopis ima 167 listova. Nedostaje početak Matejevog evanđelja do glave VII,2 i deo od glave XXIII,18 do glave XXIV,14, kao i kraj Lukinog evanđelja od glave XXII,62 do kraja, uključujući i čitavo Jovanovo evanđelje.

Četvoroevanđelje je pisalo 5 glavnih i više sporednih pisara. Tekst je podjeljen na Amonijeve i opširne glave, čiji je popis sačuvan pred Markovim i Lukinim evanđeljem. Rukopis je u većoj meri podeljen i na liturgijska začela prema obrascima istočne crkve. U sačuvanim zapisima spominje se „knez Pavle“, verovatno Pavle Radenović i njegov unuk „knez Ivin“ (Ivoš), koji su držali teritoriju između Sarajeva i  Drine. Na l. 89v-90 slučajno su ostale prazne strane na kojima je ispisan glagoljicom sa nekoliko ćirilskih slova deo iz Jovanovog evanđelja (XV, 17-20), koji se čita na liturgiji na Đurđevdan i Mitrovdan. Glagoljski zapis je pisan raškim pravopisom koji se oseća u celom tekstu. Ikavizmi su prava retkost i prvenstveno u  rečima koja nisu tipična za ikavski govor. Uticaj raške škole je vidan u čitavom tekstu, jer je, očigledno, deo ovog rukopisa prepisan u nekom pravoslavnom manastiru.

Prvi deo četvoroevanđelja do l. 48 pisao je izgleda neki nepoznati krstjanin, ali je zbog sporosti ili nekog drugog razloga naručilac četvoroevanđelja dalji posao, po svemu sudeći, poverio monasima manastira Dobruna, koji su ovaj posao radili ubrzanim tempom, smenujući se često o posle jednog reda ili polovine stranice. Četvoroevanđelje je posvećeno, kako se vidi iz zapisa na l. 115v: „časnomu i velemudromu priatelu momu lubimomu i veledragomu dobromu i plemenitomu vlastelinu knezu, odnosno mnogopočetnomu i svake časti dostoinomu knezu Pavlu neka znaš kako ga pišu i bog te časti dreži“.

Da pisari ovog četvoroevanđelja nisu pripadali istoj crkvi vidi se po ostacima liturgijske podele. Prvi deo rukopisa do l. 48, koji je pisao prvi pisar, skoro je bez liturgijske podele, dok je ostali deo rukopisa skoro u celini podeljen na liturgijska začela prema obrascima istočne crkve.

Jedan od sporednih pisara Čajničkog četvoroevanđelja je smatrao važnim da na l.83 zapiše da ja ovo „kniga Isusa Hrista sina božia velikoga boga“, na l.89v, se est kniga Isusa Hrista b(og)a živago“, a na listu 145, suprostavljajući se verovatno bosanskim franjevcima koji su ih optuživali da odbacuju hrišćanske svece i božansku prirodu sina božijeg. Nepoznati crtač je kasnije na jednoj praznoj strani  nacrtao lik Marka Kraljevića.

 

 

 

Izvor: Dragoljub Dragojlović, Istorija srpske književnosti u srednjovekovnoj bosanskoj državi, Novi Sad 1997.

PRIREDIO: Boris Radaković

slika dana:

nosilac projekta:

pordžali:

baner dijaspora.jpg

ministarstvo prosvjete baner.jpg