„Neotkriveno“ mramorje sa Majevice | Plemenito

„Neotkriveno“ mramorje sa Majevice | Plemenito

„Neotkriveno“ mramorje sa Majevice

Majevica i njene padine prema sjeveru i rijeci Savi predstavljaju granicu rasprostiranja mramorja. Danas nam je sasvim jasno i vidljivo kako se ta srednjovijekovna kultura klesanja spomenika, kultura pisanja ćirilice, širila iz svoje postojbine Hercegovine prema sjeveru, sve  do rijeke Save. Jedan narod, jedna vjera iste dijačke i klesarske škole.


Sl.1 Isto ćirilično pismo, isti oblici slova, ista smisao, na hercegovačkom i majevičkom mramorju

Janjari

Na Majevici ima mnogo, od naših očiju sakrivenih mramova ,,neupisanih u knjigu“, a vremenom po koji izroni, kao što je to slučaj sa mramorom u Janjarima.

Godine 2009. u samom mjestu Janjari (opština Ugljevik) prilikom kopanja temelja za novi Dom kulture, otkopan je mramor sa veoma očuvanim ćirilčinim natpisom koji glasi:

-------------------DUVANOVH(Č)

ONU-----NA----NHbN---ŽE---

POSTAVH BHLHGb SNb---U

Sl. 2. Mramor sa ćiriličnim natpisom u Janjarima

Veselinovac - Mramorje

Za razliku od ovog slučajnog arheološkog nalaza, na Majevici postoje nekropole ili usamljeni mramorovi pokraj kojeg lokalno stanovništvo vijekovima živi i koje zna za njih, ali stručna literatura nije upoznata sa njihovim postojanjem.

Tako je npr. slučaj sa srednjovijekovnim spomenikom u selu Veselinovac kraj Lopara. Na lokalitetu ,,Mramorje“ nalazi se usamljeni mramor, ne pravilnog oblika, usađen u zemlju.

Sam naziv ,,Mramorje,, nam sugeriše da je tu, možda, nekada bilo i više spomenika koji nisu sačuvani.

Mještani koji znaju za ovaj spomenik, tvrdili su da se na njemu može pročitati ime pokojnika i da postoji ukras ,,ašova,,. Utvrđeno je da natpis nije sačuvan, ali da postoje određene konture nekakvih ukrasa.


 Sl. 3. Spomenik na Mramorju - Veselinovac

Spomenik nije poznat stručnoj literaturi !

 

Labucka - Mramorak

Lokalitet na brežuljku Mramorak u selu Labucka, opština Lopare takođe nije arheološki istražen i spominje se samo u  monografiji ,,Labucka na Majevici“ – autora Rade Tojića.

Nekropolu na veoma zanimljivom uzvišenju, neposredno uz seosko, pravoslavno groblje čine dva loše očuvana spomenika bez vidljivih natpisa ili ukrasa...


Sl. 4. Mramorak - Labucka

Nekropola nije poznata stručnoj literaturi !

 

Kozjak - Prokopac

Na pravoslavnom groblju, sela Kozjak, tačnije na lokalitetu zvanom Prokopac nalazi se nekropola koju čine 3 spomenika stuba i jedna ploča. Spomenici su loše očuvani, utonuli u zemlju i bez vidljivih natpisa ili ukrasa.


Sl. 5. Spomenik nekropole Prokopac

Jedna od zanimljivosti koja se veže za ovu nekropolu je sam naziv-toponim ,,Prokopac,,. U povelji poslednjeg bosanskog kralja Stefana Tomaševića, oktobra 1458. pisane u Žepču, kojom poklanja odrećene posjede na Majevici velikom logotetu Stefanu Ratkoviću, pominje se pored, Teočaka, Tobuta, Lukavice, Peljava i selo Prekopac...  Jedini toponim Pro(e)kopac koji je ostao i do dan danas je baš ovaj.

Nekropola nije poznata stručnoj literaturi !

 

Nekropola Potraš

Nekropola Potraš se nalazi na brežuljku nekoliko stotina metara od glavnog puta Priboj – Tuzla. Nekropolu čini nekoliko stećaka ,sljemenjaka lijepo obrađenih i očuvanih ali, na žalost bez vidljivih natpisa i ukrasa.


Sl. 6. Spomenik nekropole Potraš

Nekropola nije poznata stručnoj literaturi !

 

Pored ovih gore već opisanih nekropola, za sada postoje još dvije veoma zanimljive nekropole, sa još zanimljivijim spomenicima, ali da ne bi došlo do njihovog skrnavljenja nećemo odati tačnu lokaciju.

Lokalitet ,,Majevica 1,,

Ovaj spomenik u obliku ogromnog stuba iako, nekada davno oštećen i sada zadivljuje svojim izgledom i masivnošću. Po priči mještana ,prilikom nekakvih građevinskih radova koji su se izvodili u neposrednoj blizini spomenika, pronađen je ljudski skelet kojeg su radnici prenijeli i po pravoslavnom obredu sahranili na drugom mjestu. Spomenik je ukrašen, sa strane uzdužnim žljebovima, a sa jedne od strana vidljivi su ostaci ukrašavanja krstom ili mačom.


Sl. 7. Srednjovjekovni spomenik

Spomenik nije poznat stručnoj literaturi !

 

Lokalitet ,,Majevica 2,,

U blizini lokaliteta ,,Majevica 1.,, na pravoslavnom groblju nalazi se nekropola od desetak sanduka, lijepo obrađenih ali zaraslih i utonulih u zemlju. Na njima nisu primjećeni natpisi ni ukrasi, a među njima se ističe spomenik tj. isti onakav stub koji opisašmo u prethodnom opisu nekropole ,,Majevica 1.,, Vjerovatno isti majstori isklesaše i ovaj spomenik.


Sl. 8. Spomenik-stub

Nekropola nije poznata stručnoj literaturi !

 

Na Majevici postoji još mnogo mramorja ,,skrivenog,, od očiju javnosti i na žalost mnogo  uništenih spomenika ljudskim nemarom za koje nikada nećemo saznati da su postojali.

 

AUTOR: Vojin Spasojević, urednik sajta Mramorje

slika dana:

nosilac projekta:

pordžali:

baner dijaspora.jpg

ministarstvo prosvjete baner.jpg

Ključne riječi:

Mramorje Stećci Ćirilica